উদ্ভিদবিদ্যাৰ অধ্যয়ন আৰু উদ্ভিদৰ সুখ-আনন্দৰ ধাৰণা

অসমৰ ক্ষেত্ৰতো কথাবোৰ একেই৷ অসমত কাম কৰা এজন উদ্ভিদবিদ হ’ল উইলিয়াম গ্ৰীফথ্‌ [William Griffth]৷ এই উদ্ভিদবিদজনক বৃটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে অসমৰ উদ্ভিদ অধ্যয়ন আৰু উদ্ভিদ সংগ্ৰহৰ বাবে নিয়োজিত কৰিছিল৷ তেওঁ অসমৰ উদ্ভিদবোৰ অধ্যয়ন কৰিলে আৰু তাৰ তালিকাও প্ৰস্তুত কৰিলে যাৰ ফলত অসমৰ অধিকাংশ অৰণ্য ধবংস হৈ গ’ল, বৃটিছবোৰে আমাৰ অৰণ্যৰ মূল্যবান গছবোৰ কাটি সমগ্ৰ বিশ্বৰ বজাৰত বিক্ৰি কৰিলে৷ এনেকুৱা অসংখ্য উদাহৰণ আমাৰ হাতত আছে৷ উদ্ভিদবিদবোৰে আমাৰ অসমৰ অৰণ্যবোৰত অধ্যয়ন চলালে, গৱেষণা পত্ৰ উলিয়ালে, ভাল ভাল কিতাপো লিখিলে কিন্তু তেওঁলোকৰ সামগ্ৰিক কাম কাজৰ ফলত আমাৰ অসমৰ অৰণ্যৰ প্ৰায় সত্তৰ শতাংশ বনভূমি ধবংস হৈ চাহৰ বাগানত পৰিণত হ’ল৷ এয়াই আছিল ঔপনিৱেশিক দৃষ্টিভঙ্গী৷ আজিৰ দিনতো আমাৰ উদ্ভিদবিদ্যাৰ অধ্যয়নৰ দৃষ্টিভঙ্গীৰ পৰিৱৰ্তন নহ’ল৷ আজিৰ দিনতো আমাৰ উদ্ভিদবিদ্যাৰ অধ্যয়নত, গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ, উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ তালিকা প্ৰস্তুত, কিবা ক’ৰবাত যদি এটা নথিভুক্ত নোহোৱা উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ সন্ধান পোৱা যায় তাৰ গৌৰৱৰ উচ্ছাসত আৰু সাংঘাতিক কিবা এটা হ’ল বুলি ধাৰণালৈ আত্মতুষ্টি লৈ বহি থাকে৷ আলোচনা চক্ৰ, সভা–সমিতিত উদ্ভিদৰ গৱেষণা পত্ৰ, উদ্ভিদ আৱিষ্কাৰ আৰু অধ্যয়ন সম্পৰ্কে তুমুল বক্তব্য প্ৰদানৰ মাধ্যমে উদ্ভিদৰ বিষয়ে সাংঘাতিক কিবা কাম হ’ল বুলি কথাটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ খুজে৷ কিন্তু উদ্ভিদৰ অধ্যয়ন আৰু উদ্ভিদ গৱেষণাৰ লগত যদি উদ্ভিদৰ সংৰক্ষণৰ কথাটো যুক্ত হৈ নাথাকে বা উদ্ভিদ অধ্যয়নৰ পৰৱৰ্তী সময়ত যদি উদ্ভিদ সংৰক্ষণৰ বাস্তৱতাক ৰূপ প্ৰদানৰ চেষ্টা কৰা নহয়, তেনেহ’লে যে উদ্ভিদৰ অধ্যয়ন বা গৱেষণাৰ কোনো সাৰ্থকতা নাথাকে সেই কথা আজিৰ স্বাধীন ভাৰতৰ উদ্ভিদবিদসকলে বহু সময়ত উপলব্ধি নকৰে৷ উদ্ভিদৰ লগত উদ্ভিদৰ বাসস্থানক সংৰক্ষণ কৰাৰ ধাৰণাটো বহুতেই উপলব্ধি নকৰে৷ বনৰীয়া উদ্ভিদ বা বনৰীয়া গছ–গছনিৰো যে বিশেষ বাসস্থান বা Habitats থাকে সেই কথাটোৰ চেতনা বহুতৰে নাই৷ অধিকাংশ উদ্ভিদবিদে বনৰীয়া উদ্ভিদৰ বাসস্থানৰ পৰা উদ্ভিদবোৰ সংগ্ৰহ কৰি, কোনো বিশেষ স্থানত বাগানত বা উদ্ভিদৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা কৃত্ৰিম উদ্যানত ৰোপণ কৰি আত্মতুষ্টি লাভ কৰে৷ নিজৰ বাসস্থানৰ পৰা তুলি আনি আমি যদি উদ্ভিদবোৰক বেলেগ স্থানত ৰোপণ কৰোঁ তথাপি উদ্ভিদবোৰে জীয়াই থাকে আৰু ফুল ফল গুটি প্ৰদান কৰে৷ আমাৰ বহুতেই উদ্ভিদৰ এই উৎপাদনশীলতা প্ৰত্যক্ষ কৰি ভাবি লয় যে উদ্ভিদৰ বাবে এয়াই আদৰ্শ পৰিৱেশ, কোনো এটা বনৰীয়া প্ৰজাতি যে তাৰ নিজৰ বাসস্থানতেই অধিক সুখ আৰু আনন্দত থাকে, এই উপলব্ধি যিসকলৰ নাই, তেওঁলোকক এই কথাটো অনুভৱ কৰোৱাটো যথেষ্ট কষ্টসাধ্য৷ নিজৰ বন্য প্ৰাকৃতিক আবাসভূমিত বন্যপ্ৰাণীবোৰে যিদৰে সুখ আৰু আনন্দ অনুভৱ কৰে ঠিক তেনেদৰে উদ্ভিদবোৰে বা বনৰীয়া গছ–গছনীবোৰেও নিজৰ প্ৰাকৃতিক বাসভূমিত সুখ আৰু আনন্দ অনুভৱ কৰে৷ উদ্ভিদবোৰৰ যে আনন্দৰ অনুভৱ থাকিব পাৰে, সেই কথা বহুতৰ মন মগজুত প্ৰতিষ্ঠিত হৈ থকা নাই৷ ‘শাল’ গছৰ প্ৰাকৃতিক আবাসৰ পৰা কেইটামান শাল গছ আনি ৰোপণ কৰা হ’ল, কিন্তু বৃহত্তৰ শালৰ আবাসক যদি সংৰক্ষণৰ চেষ্টা নকৰে, কেইটামান হোলোং আৰু মেকাই গছৰ পুলি তাৰ প্ৰাকৃতিক আবাসৰ পৰা আনি যদি কোনো স্থানত ৰোপণ কৰা হ’ল কিন্তু হোলোং–মেকাইৰ মূল আবাস বৰ্ষাৰণ্যক যদি সংৰক্ষণ কৰা নহয়, নদীৰ পাৰৰ পৰা শিশু গছ আৰু শিমলুৰ পুলি আনি যদি ক’ৰবাত ৰোপণ কৰা হয়, কিন্তু যদি নদী মাতৃক অৰণ্যক সংৰক্ষিত কৰা নহয় – তেনেহ’লে বিষয়টো কেনেকুৱা হ’ব? উদ্ভিদবিদসকলে উদ্ভিদৰ বাসস্থান, অৰ্থাৎ প্ৰাকৃতিক অৰণ্য সংৰক্ষণৰ বাবেও কাম কৰিব লাগিব৷ আজিলৈকে কোনো উদ্ভিদবিদে উদ্ভিদৰ মূল বাসস্থান অৰ্থাৎ প্ৰকৃতি প্ৰদত্ত অৰণ্য সংৰক্ষণৰ বাবে আমাৰ অসমত প্ৰচেষ্টা চলাইছে বুলি মোৰ জনা নাই৷